Απόφαση συνεπιμέλειας σε τέκνο 2 ετών εκδίδεται σύμφωνα με τις διατάξεις του οικογενειακού δικαίου, με στόχο τη διασφάλιση της ευημερίας και της σταθερότητας του παιδιού. Οι γονείς υποχρεούνται να συνεργάζονται και να λαμβάνουν από κοινού αποφάσεις σχετικά με την ανατροφή και την εκπαίδευση του τέκνου. Η απόφαση αυτή αποσκοπεί στην προάσπιση των συμφερόντων του παιδιού και στην ενίσχυση των σχέσεων του με και τους δύο γονείς.
Επιτυχή έκβαση είχε μία ακόμα υπόθεση που έφερε εις πέρας το γραφείο μας. Πρόκειται για μία απαιτητική υπόθεση συνεπιμέλειας ενός νηπίου μόλις 2 ετών, του οποίου οι γονείς δεν είχαν τελέσει γάμο, είχε όμως λάβει χώρα η συμβολαιογραφική αναγνώρισή του από τον πατέρα. Ο πατέρας, λοιπόν, τον οποίο εκπροσώπησε το γραφείο μας, ήθελε να έχει ενεργό ρόλο στη ζωή, την ανατροφή και τη φροντίδα του τέκνου του και να αναλάβει από κοινού με τη μητέρα την επιμέλεια αυτού. Σημαντικό ήταν επίσης να μπορεί να επικοινωνεί σε ουσιαστικό βαθμό με το παιδί του, χωρίς η ευαίσθητη ηλικία του αλλά και το πρόγραμμα εργασίας των γονέων να χρησιμοποιηθούν ως εμπόδιο για την επικοινωνία.
Το Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης με την αρτιότατη νομικά και άκρως ενδελεχή υπ’ αρ. 23354/2026 απόφασή του, έκανε δεκτούς τους ισχυρισμούς μας, και ανέθεσε την επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου σε αμφότερους τους γονείς (συνεπιμέλεια), ενώ απέδωσε και αυξημένη (σχεδόν καθημερινή) πολύωρη επικοινωνία στον πατέρα.
Καταρχήν να αναφερθεί εισαγωγικά ότι υπό το ισχύον πλέον δίκαιο και από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1510, 1511, 1512, 1513, 1514, 1518 και 1520 του Α.Κ., συνάγεται ότι η γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου περιλαμβάνει την επιμέλεια του προσώπου του (η οποία εμπεριέχει, ιδίως, την ανατροφή, την επίβλεψη, τη μόρφωση και την εκπαίδευση του τέκνου, καθώς και τον προσδιορισμό του τόπου της διαμονής του), επιπλέον δε, τη διοίκηση της περιουσίας του και την εκπροσώπηση του τέκνου σε κάθε υπόθεση ή δικαιοπραξία ή δίκη, που αφορά στο πρόσωπο ή στην περιουσία του. Σε περίπτωση διαζυγίου, ακύρωσης του γάμου ή διακοπής της συζυγικής συμβίωσης, όταν ανατρέπονται πλέον οι συνθήκες της ζωής της οικογένειας, καταργείται ο συζυγικός οίκος, δημιουργείται χωριστή εγκατάσταση του καθενός από τους γονείς, ωστόσο, οι γονείς εξακολουθούν να ασκούν από κοινού και εξίσου τη γονική μέριμνα. Με την εν λόγω ρύθμιση καθιερώνεται εκ του νόμου η κοινή άσκηση της γονικής μέριμνας, στην περίπτωση διαζυγίου, ακύρωσης του γάμου ή διακοπής της έγγαμης συμβίωσης, ακόμη και αν δεν υπάρχει συμφωνία των γονέων ή απόφαση του δικαστηρίου. Με τη νέα ρύθμιση του άρθρου 1513 του Α.Κ., η συνέχιση της από κοινού άσκησης της γονικής μέριμνας μπορεί να αποκλειστεί, εφόσον όμως συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 1514 παρ. 2 του ίδιου Κώδικα και όχι σε κάθε περίπτωση.
Με την έννοια αυτή, η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας, σύμφωνα με το νέο δίκαιο είναι υποχρεωτική, αφού ισχύει εκ του νόμου και ανεξάρτητα από το εάν τη θέλουν οι γονείς. Με τον όρο «εξακολουθούν» καταφάσκεται η αναγκαιότητα αδιατάρακτης και αδιάκοπης διαβίωσης του ανηλίκου, υπό τις συνθήκες, υπό τις οποίες ζούσε πριν από το χωρισμό των γονέων του και, ιδίως, αυτές που αφορούν στις μεθόδους και στη φιλοσοφία ανατροφής, διαπαιδαγώγησης, εκπαίδευσής του, τις επιλογές ως προς τις εξωσχολικές του δραστηριότητες, την ψυχαγωγία του και τις κοινωνικές του συναναστροφές, αφού η διάσταση, το διαζύγιο, η διακοπή της συμβίωσης ή η ακύρωση του γάμου των γονέων του, δεν πρέπει να μεταβάλουν τον τρόπο άσκησης της γονικής μέριμνας του ανηλίκου τέκνου, η οποία πρέπει να ασκείται από κοινού και από τους δύο γονείς, καθόσον βασικός σκοπός είναι η ψυχική υγεία του ανήλικου τέκνου, η ομαλή ένταξή του στο κοινωνικό περιβάλλον και η ανάπτυξη της προσωπικότητάς του [βλ. και ΜΠρ(Ασφ.Μ)Αθ 4827/2026].
Ειδικά ως προς την παρέκκλιση από το γενικό κανόνα που εισάγεται με το άρθρο 1514 του ΑΚ, ο νόμος θέτει σαφείς κατευθυντήριες γραμμές ως προς τι θα πρέπει να θεωρηθεί λόγος απόκλισης από το γενικό κανόνα της συνεπιμέλειας. Ένας από τους λόγους που θέτει ο νόμος ως δυνητικά ικανούς να υπαγορεύσουν την αδυναμία ανάθεσης συνεπιμέλειας είναι και η διαφωνία των γονέων. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι αρκεί, απλώς, η διαφωνία των γονέων για να απονείμει ο δικαστής την αποκλειστική επιμέλεια στον ένα γονέα. Απαιτείται να συντρέχει σπουδαίος λόγος, που εγκυμονεί κινδύνους για το παιδί (περίπτωση κακοποιητικού, ψυχικά διαταραγμένου ή παντελώς αδιάφορου γονέα) ή πραγματική αδυναμία άσκησης της συνεπιμέλειας από τον ένα γονέα, προκειμένου να κριθεί δέουσα η ανάθεση της αποκλειστικής επιμέλειας στον άλλο γονέα [βλ. ενδ. ΜΠρ(Ασφ.Μ)Αθ 4827/2026].
Παρά ταύτα και παρά την εκτενή επεξήγηση θεωρίας και νομολογίας, η εξαίρεση αυτή πολύ συχνά αποτελεί προϊόν κατάχρησης από γονείς, που θέλουν να εξασφαλίσουν στον εαυτό τους αποκλειστική επιμέλεια και να αποκλείσουν τον έτερο γονέα από τις αποφάσεις και την ανατροφή του τέκνου, και προσχηματικά παρουσιάζουν τις συνήθεις και συχνά αναπόφευκτες διαφωνίες και εντάσεις που αναμενόμενα υπάρχουν μεταξύ ενός πρώην ζευγαριού, ως ανυπέρβλητο εμπόδιο για την λειτουργία της συνεπιμέλειας. Δεν είναι σπάνιο ακόμα και να σκηνοθετούνται τέτοιου είδους εντάσεις, προκειμένου να παρουσιαστούν στο επιλαμβανόμενο δικαστήριο. Ασφαλώς είναι δυνατόν να υπάρχουν και πραγματικά ακραία συγκρουσιακές καταστάσεις, με κινδύνους ακόμα και για το ίδιο το τέκνο και το βέλτιστο συμφέρον αυτού και για αυτό ακριβώς το λόγο ο οικογενειακός δικαστής θα πρέπει να προβαίνει σε ενδελεχή επισκόπηση της κάθε υπόθεσης και να κρίνει με σύνεση και αίσθημα ευθύνης τα όσα εισφέρονται ενώπιόν του.
Εν προκειμένω, στην περίπτωση του εντολέα μας, έγινε από την αντίδικο μητέρα προσπάθεια ανάδειξης των ευλόγως (ήπια) συγκρουσιακών σχέσεων του πρώην ζευγαριού ως δήθεν λόγος να αποστερηθεί ο πατέρας την επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου του, ενώ επιχειρήθηκε να περιοριστεί και το δικαίωμα επικοινωνίας, χωρίς ασφαλώς επιτυχία. Κάνοντας καθ’ ολοκληρίαν δεκτούς τους σχετικούς περί του αντιθέτου ισχυρισμούς μας, το Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης έκρινε ότι « … παρά την ως άνω συμπεριφορά αμφότερων αγαπούν το τέκνο τους που αποτελεί προτεραιότητα στη ζωή τους και επιδιώκουν να το αναθρέψουν με τον ορθότερο τρόπο. Κατά την κρίση του Δικαστηρίου οι σχέσεις τους δεν έχουν αποδομηθεί σε τέτοιο βαθμό που να επιβάλλει την απόκλιση από τον κανόνα της από κοινού άσκησης της επιμέλειας του τέκνου τους. [….] Σημειώνεται ότι η επιφύλαξη της ενάγουσας-εναγομένης για την από κοινού άσκηση της επιμέλειας του τέκνου με τον ενάγοντα – εναγόμενο δεν οφείλεται, κατά την κρίση του Δικαστηρίου σε σοβαρό αποχρώντα λόγο ακαταλληλότητας του αντιδίκου της.»
Μάλιστα, το επιλαμβάνομενο Δικαστήριο προχώρησε και σε μία πολύ χρήσιμη και προς άρση πάσης αμφισβητήσεως ενδελεχή καταγραφή των ουσιαστικών ορίων της συνεπιμέλειας και της συνήθους επιμέλειας που αναγκαία ασκεί εκάστοτε ο γονέας που έστω και προσωρινώς μένει με το παιδί. Πιο συγκεκριμένα, η κα Πρόεδρος όρισε ότι «Επομένως, η επιμέλεια του ανήλικου τέκνου των διαδίκων, θα ασκείται από κοινού, ενώ αυτό θα διαμένει με την μητέρα του, σύμφωνα με τον κανόνα της 1513 εδ, α ΑΚ, με εξαίρεση μόνο εκείνες τις συνήθεις πράξεις επιμέλειας, για την τρέχουσα διαχείριση της περιουσίας του και πράξεις που έχουν επείγοντα χαρακτήρα (άρθρα 1513 εδ. β’ και 1516 εδ. α ΑΚ), τις οποίες μπορεί να επιχειρεί κάθε φορά μόνος του ο γονέας με τον οποίο θα διαμένει κάθε φορά το τέκνο, ήτοι μόνο τις πράξεις καθημερινής φροντίδας, ενώ κατά τα λοιπά η επιμέλεια θα ασκείται από κοινού από τους γονείς στο σύνολο της ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής του. Ειδικότερα, προς άρση τυχόν αμφισβητήσεων από τους διαδίκους γονείς, παρατηρείται ότι: α) Οι αναφερόμενες στο άρθρο 1516 παρ. 1 ΑΚ πράξεις [συνήθεις πράξεις επιμέλειας του προσώπου του τέκνου που αφορούν στην καθημερινότητα του παιδιού (λ.χ. επιλογές διατροφής, ένδυσης και ψυχαγωγίας, ωράριο μελέτης και ύπνου, επίσκεψη σε φίλο ή συγγενή, μεταφορά του σε δραστηριότητα κ.λπ.), τρέχουσα διαχείριση περιουσίας του (λ.χ. επιδιόρθωση πραγμάτων που ανήκουν στο παιδί κλπ.), πράξεις με επείγοντα χαρακτήρα (λ.χ. θέματα υγείας όπως χορήγηση αντιπυρετικού, μεταφορά στο νοσοκομείο σε περίπτωση Τραυματισμού κλπ.), λήψη δήλωσης βούλησης απευθυντέα προς το τέκνο] διενεργούνται από τον γονέα με τον οποίο διαμένει το παιδί, έστω και προσωρινά, β) οι πράξεις του άρθρου 1519 παρ. 1 ΑΚ [επιλογή θρησκεύματος, ζητήματα που αφορούν την ιθαγένεια, ζητήματα υγείας (λ.χ. χειρουργικές επεμβάσεις, εμβολιασμός, λογοθεραπεία, φυσιοθεραπεία, παιδοψυχιατρική παρακολούθηση, παιδοψυχολογική υποστήριξη), εκτός από τα επείγοντα και εντελώς τρέχοντα θέματα υγείας, ζητήματα εκπαίδευσης που επιδρούν αποφασιστικά στο μέλλον του (λ.χ. επιλογή μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού σχολείου, επιλογή σχολείου, ξένης γλώσσας, αριθμού ή προτεραιότητας εκμάθησης ξένων γλωσσών, επιλογή ειδικού παιδαγωγού κ.λ.π.), μεταβολή του τόπου διαμονής του και γ) οι πράξεις ενδιάμεσης κατηγορίας, λ.χ. η επιλογή του επαγγελματία ή του συγγενικού προσώπου που θα επιβλέπει το παιδί κατά την απουσία του γονέα, η επιλογή των εξωσχολικών δραστηριοτήτων (πχ. αθλητικών και καλλιτεχνικών, όχι όμως εκπαιδευτικών που επιδρούν αποφασιστικά στο μέλλον του), συναποφασίζονται και διενεργούνται από κοινού από αμφότερους τους συνασκούντες την επιμέλεια γονείς. Περαιτέρω, είναι επιβεβλημένο να διατηρηθεί και να ενισχυθεί ο μεταξύ του τέκνου και του ενάγοντος α᾿ αγωγής, πατέρα του, ψυχικός δεσμός, μέσα από την προσωπική τους επικοινωνία, την οποία η μητέρα οφείλει να διευκολύνει και προωθεί. Άλλωστε η ανάπτυξη ενός τέτοιου ισχυρού συναισθηματικού δεσμού μεταξύ τους λειτουργεί υποστηρικτικά στην υγιή ανάπτυξη της προσωπικότητάς του ανηλίκου τέκνου, καλύπτοντας το πατρικό πρότυπο, το οποίο δεν στερείται και του οποίου έχει απόλυτη ανάγκη για την ισόρροπη ψυχοσυναισθηματική του εξέλιξη.»
Το γραφείο μας εξειδικεύεται, μεταξύ άλλων, σε υποθέσεις οικογενειακού δικαίου, έχοντας επιτυχώς φέρει εις πέρας υποθέσεις επιμέλειας, διατροφής, διαζυγίου, αναγνώρισης πατρότητας κ.ά., τόσο εκπροσωπώντας τη μητέρα όσο και τον πατέρα. Βασική αρχή μας είναι να ενημερώνουμε εξαρχής και να συμβουλεύουμε με σύνεση και ειλικρίνεια τον/την εντολέα μας με βάση τα πραγματικά δεδομένα της δικής του/της περίπτωσης, εκθέτοντας αντικειμενικά τις προοπτικές της εξατομικευμένης περίπτωσης, προσπαθώντας να προτάσσουμε ως κύριο μέλημα και το βέλτιστο συμφέρον των τέκνων, θωρακίζοντας παράλληλα τα συμφέροντα και τα δικαιώματα του/της εντολέα μας.
Αν αντιμετωπίζετε κι εσείς μία κατάσταση που άπτεται του οικογενειακού δικαίου, μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας και θα βρούμε μαζί την καλύτερη δυνατή λύση.
